Arjan den Boer

Recensie van ‘Erfgoed voor de iPad’

Gisteren is Erfgoed voor de iPad uitgekomen van ANWB’s Buitenleven en het Utrechtse bedrijfje Touchwonders. Het is een van de eerste Nederlandse iPad-apps over cultureel erfgoed, belangrijk dus om eens goed te bekijken. 136 ‘erfgoederen’ (!) worden in een magazine-achtig jasje gepresenteerd met een kaart van Nederland als ingang. Het is het type app dat je niet moet zien als een soort database, maar als een elektronisch koffietafelboek of glossy tijdschrift, met veel aandacht voor redactionele content, fotografie en vormgeving. Het geheel ziet er aantrekkelijk en gelikt uit. Toch heb ik een aantal kritische opmerkingen, vooral over de inhoud.

Dat ik deze opmerkingen plaats geeft aan dat ik de app serieus neem als het begin van een mooie ontwikkeling voor het Nederlandse erfgoed. Er zijn natuurlijk heel veel slechtere iPad-apps die ik onvermeld laat. Ik wil ook zeker niet pretenderen het beter te kunnen; ik ben wel bezig met ideeën voor de iPad maar vergeleken met Touchwonders een echte beginner. Wel hoop ik dat de samenstellers iets aan mijn opmerkingen hebben voor de volgende versie. Natuurlijk raad ik iedereen aan de app zelf uit te proberen.

Op- en aanmerkingen bij de app

• de gehanteerde definitie van erfgoed is nogal beperkt, namelijk als synoniem voor nostalgie. Je vindt geen recent of omstreden erfgoed in deze app, alleen maar kastelen, boerderijen en pittoreske plekjes uit voorbije eeuwen. Moderne klassiekers zoals bijvoorbeeld de Van Nelle-fabriek en het Rietveld-Schröderhuis ontbreken.
   
  
• aan de andere kant wordt erfgoed erg ruim opgevat door er ook natuurgebieden, ambachtelijke delicatessen en zelfs b&b’s onder te scharen.
  Om de verwarring compleet te maken: als je het filter ‘erfgoed’ kiest blijven alleen maar kastelen en landhuizen over, alsof bijvoorbeeld kerken geen erfgoed zijn. Maar die zitten er niet in. Kortom, is het een erfgoed-app, een kastelen-app of een Buitenleven-app?
   
  
• de uitstraling van de app is wel eigentijds, maar het gebruik van krulletters en vergeelde kartelrandjes vind ik een te gemakkelijke, oubollige associatie met erfgoed.
    
  
• de app lijkt gedeeltelijk een commerciële vulling te hebben. Er zijn veel items over b&b’s en ambachtelijke bedrijfjes, die wel iets met erfgoed hebben, maar je weet als lezer niet of ze er voor betaald hebben. Dat wil je weten als je zelf 4 euro voor de volledige versie van de app betaalt. Maar het gaat ook om de vraag of de redactie onafhankelijk is. Waarom zouden ze een (ecologisch) vakantiepark opnemen in een erfgoed-app?
   
  
• de locaties op de kaart zitten er soms flink naast. Slot Zuylen is ten oosten van Amelisweerd gepositioneerd en de grottenham (!) uit Valkenburg ergens in Midden-Limburg. Als je het aparte Google-kaartje daarbij opent toont dat Berg en Terblijt, weer een andere locatie dus. Hopelijk staan de ANWB-borden langs de wegen wel goed!
   
  
• veel ‘erfgoederen’ hebben geen volledig artikel, maar een kortere ongeïllustreerde tekst. Deze teksten vind ik rommelig, vaak te gemakkelijk en soms incorrect. Slot Zuylen is geen 13e-eeuws kasteel en het is geen goede sfeertekening dat je er een sprookje met ridders en jonkvrouwen binnenstapt (gebouwd in 1520, inrichting vooral 18e- en 19e-eeuws). De schrijver is er waarschijnlijk nooit geweest. Sommige teksten lijken zo overgenomen van websites.
  De opmaak van deze teksten is sober, waardoor ze niet passen binnen de zo verzorgde app.
   
  
• de andere, uitgewerkte artikelen zijn wel goed geschreven. De vormgeving is fraai, al denk ik dat de tekst nog te veel overheerst op het beeld. Ik vermoed dat deze artikelen hergebruikt zijn uit het tijdschrift Buitenleven. Dat is niet erg, maar het moet wel vermeld worden. Een kwestie van (eigen) bronvermelding.
   
  
• bij elk item is er ook een aparte ‘fotostapel’. De foto’s zijn van goede kwaliteit, maar de selectie lijkt nogal willekeurig. Bij de keuze had men weer een erg nostalgische bril op. Bovendien zijn er geen bijschriften, je moet dus maar raden wat je ziet.
   
  
• de app lijkt gratis, maar als je ‘m hebt geïnstalleerd zie je dat een groot deel van de content alleen tegen betaling van 4 euro beschikbaar is (in-app purchase). Dit bedrag is aan de hoge kant, maar desnoods acceptabel. Het gaat er meer om dat je hier opeens mee wordt geconfronteerd, terwijl je dacht dat het gratis was. Het lijkt me eerlijker om dit in de App Store duidelijk en prominent te vermelden.
   
  
• de app werkt grafisch heel soepel, maar is bij mij meermaals gecrasht. Dit zal in de eerste update wel worden opgelost. Wat me stoorde is dat je bij het inzoomen op de kaart ongewild de daarop aanwezige items aanklikt. Volgens mij is het mogelijk zoom- en tap-gestures beter van elkaar te scheiden om dit te voorkomen. Ik zou trouwens graag verder willen inzoomen dan tot op provincieniveau.
   
  
• de app werkt alleen in staande schermoriëntatie. Ik vind zelf dat een iPad-app altijd beide oriëntaties moet ondersteunen en daar liefst iets extra’s mee moet doen, bijvoorbeeld extra info of een alternatieve weergave tonen bij roteren. Maar dat is natuurlijk wel meer werk.
   
  
• de app wordt aangeprezen met sterk overdreven kwalificaties: misschien wel de mooiste app van Nederland, en het meest complete overzicht van Nederlands erfgoed. Dat laatste is in ieder geval een gotspe.